ورق ST۱۲ چیست؟ مشخصات، کاربرد و تفاوت با ST۱۳ و ST۱۴
برای ساخت یک قاب تابلو برق که با برش و چند خم ساده آماده میشود، ورق ST12 معمولاً گزینه خوبی برای بررسی است. اما برای پوستهای یکپارچه که باید در قالب کشیده شود، بهتر است از همان ابتدا گریدهای کششیتر را هم بررسی کنید.
ST12 نام قدیمی یکی از گریدهای ورق فولادی کمکربن نورد سرد است. در بازار ایران آن را با عنوان «ورق روغنی ST12» میشناسند. برای انتخاب، ابتدا ببینید قطعه چطور ساخته میشود؛ برای خرید، گرید و مشخصات همان بار را روی پیشفاکتور روشن کنید.
دسترسی سریع: مقایسه گریدها · مشخصات فنی · وزن شیت · راهنمای خرید
آنچه در این مقاله میخوانید
«ورق روغنی» و «ST12» چه فرقی دارند؟
«روغنی» نام رایج خانواده ورقهای نورد سرد در بازار است؛ ST12 گرید ورق است. پس عبارت «روغنی یک میل» بهتنهایی گرید را مشخص نمیکند. روغن روی سطح هم برای حفاظت موقت است و از روی چربی یا براقبودن ورق نمیتوان گرید آن را تشخیص داد. برای آشنایی با روش تولید و انواع عرضه، راهنمای ورق روغنی را ببینید.
در جدول تطبیق نامگذاری، St ۱۲ از DIN ۱۶۲۳-۱ با DC01 در EN ۱۰۱۳۰ متناظر است. اگر در نقشه DC01 نوشته شده و فروشنده ورق را با نام ST12 معرفی میکند، از او بخواهید گرید، استاندارد و شرایط تحویل را در مدارک همان بار نشان دهد. این تطبیق تاریخی راهنمای انتخاب اولیه است؛ تأیید جایگزینی به مشخصات سفارش و، در قطعات حساس، نتیجه آزمون نمونه بستگی دارد.

تفاوت ST12، ST13 و ST14؛ برای قطعه شما کدام مناسبتر است؟
نام قطعه کافی نیست. یک محفظه فلزی ممکن است با خمکاری و اتصال چند لبه ساخته شود یا یکپارچه در قالب کشیده شود. ورق موردنیاز این دو روش لزوماً یکسان نیست.
| نام رایج در بازار | گرید متناظر در EN ۱۰۱۳۰ | نقطه شروع انتخاب |
|---|---|---|
| ST12 | DC01 | برش، پانچ و خمکاری معمولی؛ مثل قاب یا درپوش ساده |
| ST13 | DC03 | قطعات پرسشدهای که به شکلپذیری بیشتری نیاز دارند |
| ST14 | DC04 | قطعاتی با نیاز بیشتر به کشش عمیق؛ مثل بعضی پوستههای یکپارچه |
پرسکاری همیشه کشش عمیق نیست. پانچ چند سوراخ یا خم یک لبه را با کشیدن ورق در قالب یکی نگیرید. اگر ورق در خم ترک میخورد، پیش از تعویض گرید، شعاع خم، وضعیت لبه برش و جهت خم نسبت به نورد را بررسی کنید. برای قطعه عمیق هم انتخاب ST14 بهتنهایی پارگی یا چینخوردگی را برطرف نمیکند؛ نمونه باید روی قالب و با شرایط خط شما تأیید شود.
اگر فرایند ساخت به ورق شکلپذیرتری نیاز دارد، مشخصات ورق ST13 و کاربردهای ورق ST14 را مقایسه کنید.

مشخصات فنی؛ سه عددی که باید درست بخوانید
برای نمونه، جدول فنی Tata Steel برای DC01 مطابق EN ۱۰۱۳۰:۲۰۰۶، در ضخامت ۱ میلیمتر، حدود زیر را نشان میدهد. این مقادیر برای ورق با نورد سبک نهایی و آزمون عمود بر جهت نورد هستند:
| شاخص | مقدار مرجع DC01 | معنی |
|---|---|---|
| حداکثر تنش تسلیم | ۲۸۰ مگاپاسکال | سقف مجاز تنش تسلیم در این شرایط |
| استحکام کششی | ۲۷۰ تا ۴۱۰ مگاپاسکال | بازه بیشترین تنش مهندسی ثبتشده در آزمون کشش |
| حداقل ازدیاد طول پس از شکست (A80) | ۲۸٪ | با طول مبنای ۸۰ میلیمتر روی نمونه آزمون |
این جدول حدود مرجع است، نه نتیجه آزمون بار ST12 شما. برای ضخامتهای ۰٫۷ میلیمتر و کمتر، بعضی حدود جدول تعدیل میشوند. عدد ۲۸۰ هم حداکثر تنش تسلیم است؛ آن را بهعنوان حداقل تضمینشده در طراحی به کار نبرید. در سفارش حساس، نتیجه گواهی بار را با شرایط آزمون و الزامات نقشه مقایسه کنید.
رول یا شیت؟ ابعاد و وزن را قبل از استعلام روشن کنید
عرضهای ۱۰۰۰ و ۱۲۵۰ میلیمتر در بازار ایران رایجاند. موجودی هر ضخامت و گرید به کارخانه و زمان استعلام بستگی دارد. اگر ورق را بهصورت برگ میخواهید، مشخص کنید شیت فابریک کارخانه میخواهید یا شیت برشخورده از رول. در سفارش برش سفارشی، طول و عرض نهایی، تعداد و هزینه برش را از ابتدا بپرسید.
«یک میل» یعنی ضخامت اسمی ۱ میلیمتر. اگر دستگاه شما به ضخامت حساس است، تلرانس و روش کنترل را در سفارش بنویسید. یک اندازهگیری روی پلیسه لبه، ضخامت کل شیت را نشان نمیدهد.

وزن یک شیت ST12 یک میل چقدر است؟
وزن تقریبی (کیلوگرم) = طول (متر) × عرض (متر) × ضخامت (میلیمتر) × ۷٫۸۵
با این حساب، یک شیت ۱۰۰۰ × ۲۰۰۰ میلیمتر با ضخامت ۱ میلیمتر حدود ۱۵٫۷ کیلوگرم و ۲۰ برگ آن حدود ۳۱۴ کیلوگرم وزن دارد. برای اندازههای دیگر، از جدول وزن ورق روغنی استفاده کنید. برای فاکتور هم بپرسید وزن نظری ملاک است یا وزن واقعی بار.
راهنمای خرید ورق ST12 در بازار ایران
۱. پیشفاکتورها را روی یک مبنا مقایسه کنید
وقتی دو فروشنده برای «روغنی یک میل» قیمت میدهند، ابتدا گرید، کارخانه، ابعاد، وضعیت سطح و نوع تحویل را یکسان کنید. سپس واحد قیمت (کیلو یا برگ، تومان یا ریال)، وزن خالص بار، اجرت برش، حمل و مالیات را جدا ببینید. اگر سفارش برشخورده است، روشن کنید وزن و هزینه پرت برش با چه کسی است.
متن آماده استعلام:
برای ساخت قاب با برش و خمکاری، قیمت ۲۰ شیت ورق روغنی ST12، ضخامت اسمی ۱ میلیمتر و ابعاد ۱۰۰۰ × ۲۰۰۰ میلیمتر را میخواهم. لطفاً کارخانه، گرید درجشده در مدارک، نوع شیت (فابریک یا برشخورده)، تلرانس، مبنای وزن و هزینه برش و حمل را مشخص کنید. سطح ورق برای رنگکاری بررسی میشود.
۲. برچسب بار، گواهی و سفارش را تطبیق دهید
اگر ورق از رول برش خورده، از فروشنده بپرسید شناسه بسته به کدام کلاف مادر و گواهی مربوط است. ممکن است بسته شناسه جداگانه داشته باشد؛ در این حالت، سابقه برش باید ارتباط آن را با کلاف مشخص کند. اگر مدارک برای سفارش شما لازماند، این شرط را پیش از خرید در پیشفاکتور بیاورید.

۳. بار را پیش از برش یا مصرف کنترل کنید
- هویت و مقدار: گرید، شناسه بسته، تعداد و وزن را با سفارش مقایسه کنید.
- ابعاد و رویه: طبق روش توافقشده ضخامت و ابعاد را بسنجید و موج، زنگ، ضربه یا خطوخش را در نواحی قابل بازرسی بررسی کنید.
- قطعه حساس: پیش از مصرف کل بار، نمونه خم یا پرس را با معیار پذیرش قطعه بسنجید.
اگر مغایرتی دیدید، شماره بسته، عکس و اندازههای ثبتشده را قبل از مصرف به فروشنده اعلام کنید. برای استعلام گرید و ابعاد موردنیاز، به صفحه سفارش ورق روغنی ایران فرمینگ مراجعه کنید.

پرسشهای متداول درباره ورق ST12
آیا هر ورق روغنی ST12 است؟
خیر. «ورق روغنی» نام خانواده محصول است و «ST12» یکی از گریدهای آن. اگر روی پیشفاکتور فقط «روغنی» نوشته شده، گرید را جداگانه بپرسید.
ST12 و DC01 را میتوان بدون بررسی جایگزین کرد؟
خیر. این دو نام در جدولهای تطبیق تاریخی متناظرند، اما در سفارش باید استاندارد، خواص و شرایط تحویل همان بار را بررسی کنید.
آیا ST12 برای تابلو برق و درپوش مناسب است؟
برای قطعاتی که با برش، پانچ و خمهای معمولی ساخته میشوند، ST12 گزینه قابل بررسی است. ضخامت، شعاع خم و کیفیت سطح را از روی نقشه قطعه تعیین کنید.
آیا ST14 از ST12 مقاومتر است؟
عدد بزرگتر در نام گرید نشانه استحکام بالاتر نیست. ST14 معمولاً برای شکلدهی دشوارتر بررسی میشود. اگر تحمل بار برایتان مهم است، خواص مکانیکی و طراحی قطعه را جدا بررسی کنید.
آیا ورق ST12 زنگ میزند؟
بله. روغن سطح محافظ موقت حمل و انبار است. برای قطعهای که در محیط مرطوب یا فضای باز قرار میگیرد، پوشش را متناسب با شرایط مصرف انتخاب کنید.
برای رنگکاری ورق ST12 چه چیزی را مشخص کنیم؟
وضعیت رویهای را که بعد از رنگ دیده میشود، در سفارش مشخص کنید. پیش از رنگ، چربی و آلودگی سطح را طبق دستور فرایند پوشش پاک کنید. گرید ورق بهتنهایی کیفیت رویه را تعیین نمیکند.
آیا ورق ST12 تاریخ انقضای ثابت دارد؟
مدت واحدی برای همه بارها وجود ندارد. ورق را خشک و دور از میعان نگه دارید و برای سفارش حساس، مدت و شرایط تضمین خواص یا ظاهر را از سازنده بپرسید.






