تشخیص ورق گالوانیزه و بررسی کیفیت آن؛ از ظاهر تا مدارک و اندازهگیری
دو شیت نقرهای روی میز کارگاه دارید. یکی روی سطحش نقش بلوری دارد و دیگری صاف و کمی چرب است. هر دو آهنربا را جذب میکنند. از کجا بفهمید کدام ورق گالوانیزه است و آیا همان چیزی است که سفارش دادهاید؟
برای تشخیص ورق گالوانیزه، ظاهر را بهعنوان سرنخ بررسی کنید و نوع پوشش را با مدرکی تطبیق دهید که به همان کلاف یا بسته مربوط باشد. اگر هویت ورق از روی مدارک روشن نشد، برای سفارش حساس از روش تخصصی متناسب با نوع پوشش استفاده کنید. برای بررسی کیفیت تحویل، ضخامت، مشخصات پوشش و سلامت سطح را هرکدام با معیار سفارش بسنجید.
آنچه در این مقاله میخوانید
از کجا بفهمیم ورق گالوانیزه است؟
این راهنما دربارهٔ ورق فولادی تختی است که با پوشش روی در خط گالوانیزهٔ گرم پیوسته تولید شده و بهشکل رول یا شیت عرضه میشود. اگر فروشنده فقط میگوید «ورق سفید»، نوع پوشش را روی مدرک همان بار بخواهید.
گل، رنگ و براقیت چه سرنخی میدهند؟
گل ورق همان نقش بلوری روی سطح بخشی از ورقهای گالوانیزه است. بعضی ورقهای گالوانیزهٔ گرم گل قابلمشاهده ندارند. سطح آنها ممکن است در نور کارگاه یا عکس موبایل شبیه ورق نورد سرد روغنی دیده شود.
برای شناخت تفاوت ظاهر ورق گلدرشت، گلریز و بدون گل، راهنمای گل ورق گالوانیزه را ببینید.
| نشانهٔ مشاهدهشده | چه برداشتی ممکن است؟ | قدم بعدی |
|---|---|---|
| نقش بلوری یا گل | میتواند سرنخ وجود پوشش روی باشد. | نوع و کلاس پوشش را در مدرک همان بار ببینید. |
| سطح صاف، مات یا براق | پرداخت و نور، ظاهر را تغییر میدهند. ورق گالوانیزهٔ بدون گل هم ممکن است صاف دیده شود. | عکس را برای بررسی سطح استفاده کنید و نوع ورق را با شناسه و مدرک تطبیق دهید. |
| چربی سطح | میتواند حاصل روغنکاری باشد. | نوع پوشش و وضعیت سطح را از هم تفکیک کنید. |
| جذب آهنربا | با وجود پایهٔ فولادی مغناطیسی سازگار است. | برای تشخیص پوشش، مدرک یا روش تخصصی مناسب را بررسی کنید. |
گالوانیزه را با ورق روغنی، سیاه یا استیل اشتباه نگیریم
| نوع ورق | جنس پایه و وضعیت سطح | نکتهٔ تشخیص |
|---|---|---|
| گالوانیزه | فولاد با پوشش روی | گل ممکن است دیده شود. کد پوشش را از مدرک همان بار بخوانید. |
| روغنی | معمولاً فولاد نورد سرد بدون پوشش فلزی روی، با روغن محافظ موقت | سطح صاف و چرب میتواند به گالوانیزهٔ بدون گل شبیه باشد. |
| سیاه | فولاد نورد گرم، معمولاً با ظاهر تیرهتر و صنعتیتر | اسیدشویی، پرداخت و وضعیت سطح میتوانند ظاهر را تغییر دهند. |
| استیل | فولاد زنگنزن با پرداختها و گریدهای مختلف | بعضی گریدها آهنربا را جذب میکنند و براقیت میان نمونهها متفاوت است. |
روغن محافظ پوششی موقت است. خود ورق گالوانیزه هم ممکن است روغنکاری شده باشد. اگر میخواهید بین این دو محصول برای یک قطعه انتخاب کنید، تفاوت ورق گالوانیزه و روغنی را براساس محیط مصرف و عملیات ساخت بررسی کنید.
اگر ورق را با عنوان «آلوزینک» معرفی کردهاند، نوع پوشش را در مدرک بخوانید. پوشش آلومینیومـروی با پوشش رویِ مورد بحث مشخصات جداگانهای دارد.
آهنربا و آبنمک چه محدودیتی دارند؟
ورق روغنی و گالوانیزه هر دو میتوانند آهنربا را جذب کنند. این واکنش دربارهٔ رفتار مغناطیسی نمونه اطلاعات میدهد و نوع پوشش را مشخص نمیکند. نتیجهٔ آبنمک خانگی به شرایط تماس، وضعیت سطح و آسیب پوشش بستگی دارد و برای شناسایی نوع ورق یا پذیرش محموله معتبر نیست.
مهنمکی استاندارد آزمون خوردگی در شرایط کنترلشده است. مشخصات محصول یا سفارش، نمونه، مدت و معیار ارزیابی آن را تعیین میکند. اگر جنس ورق نامعلوم مانده، ابتدا مدرکی بخواهید که به همان کلاف یا بسته مربوط باشد.
لیبل، برگهٔ کارخانه و سفارش را چگونه تطبیق دهیم؟
مشخصات سفارش، شناسهٔ لیبل و نتایج گزارششده در برگهٔ آزمون را کنار هم بگذارید.
روی لیبل کلاف یا بسته دنبال چه بگردیم؟
شناسهٔ کلاف یا بسته را پیدا کنید. نام سازنده، نوع محصول، ابعاد و وزن را در صورت درج با مدارک تحویل بسنجید. اطلاعاتی را که روی لیبل نیامده از سند همان بار بخوانید.
روی برگهٔ آزمون چه چیزی را بخوانیم؟
وقتی فروشنده «برگهٔ آنالیز» میفرستد، ابتدا شناسهٔ بار، گرید، استاندارد و ویرایش آن در صورت درج، مبنای ضخامت و کد و واحد پوشش را بخوانید. بررسی کنید برگه فقط مشخصات را اعلام کرده یا نتیجهٔ واقعی آزمون را هم دارد. گواهی بازرسی ۳٫۱ را وقتی بخواهید که در سفارش یا پروژه مشخص شده باشد.
| مدرک | فیلد کنترل | اگر اختلاف داشت چه کنیم؟ |
|---|---|---|
| پیشفاکتور، سفارش یا فاکتور | نوع ورق، ابعاد، مبنای ضخامت، مشخصات پوشش و شرایط توافقشده | مبنا یا مشخصهٔ مبهم را مکتوب روشن کنید. |
| لیبل کلاف یا بسته | شناسه، سازنده و مشخصات درجشده | شماره را با مدارک تحویل تطبیق دهید و برای بار برشخورده سند ارتباط با کلاف را بخواهید. |
| گواهی یا برگهٔ آزمون | ارتباط با همان بار، گرید، کلاس پوشش و نتیجهٔ آزمون در صورت گزارش | علت اختلاف شناسه یا مشخصات را پیگیری کنید. معیار پذیرش را مطابق سفارش بسنجید. |
برگ باسکول وزن را ثبت میکند. کاتالوگ کارخانه نیز دامنهٔ محصولات را معرفی میکند. برای انتساب گرید و پوشش به بار تحویلی، مدرکِ همان بار لازم است.
شیت برشخورده لیبل مستقل ندارد. چه مدرکی بخواهیم؟
در خرید خرد، پیش از پرداخت مشخص کنید فروشنده چه مدرکی همراه شیت میدهد. اگر شیت را «فابریک» معرفی میکند، بپرسید منظور برش کارخانه است یا برش در بنگاه از کلاف کارخانه. فرض کنید «بستهٔ ۰۷» به کارگاه رسیده است. سند برش یا برگهٔ خروج باید این شناسهٔ فرضی را به کلاف مادر وصل کند تا بتوانید همان کلاف را در مدرک فنی پیدا کنید. اگر این رابطه روشن نشد، مشخصات اعلامی را تأییدنشده ثبت کنید و تصمیم سفارش حساس را تا دریافت مدرک یا نتیجهٔ بررسی فنی عقب بیندازید.
سلامت سطح و لبههای ورق را چگونه بررسی کنیم؟
محدودهٔ بازدید را ثبت کنید. مشاهدهٔ شیت رویی فقط وضعیت همان قسمت را نشان میدهد. تسمهٔ بسته یا کلاف را خودسرانه باز نکنید. بازدید داخل بار را به مسئول مجاز با تجهیزات مناسب بسپارید.
گل طبیعی، شوره و لکهٔ زنگ چه فرقی دارند؟
- گل طبیعی بافت بلوری سطح است. اندازهٔ گل بهتنهایی مقدار روی یا کیفیت ورق را ثابت نمیکند.
- رسوب سفید میتواند ناشی از خوردگی روی در اثر رطوبت محبوس باشد. گسترهٔ رسوب و وضعیت پوشش را بررسی کنید.
- لکهٔ قرمز یا قهوهای ممکن است از خوردگی فولاد یا آلودگی آهنی سطحی آمده باشد. منشأ و شدت عیب از روی یک عکس تعیین نمیشود.
در گزارش، لبهٔ تازهٔ شیت برشخورده و نقطهٔ مشکوک به فقدان پوشش روی سطح را جداگانه ثبت کنید.
کدام عیب باید پیش از مصرف ثبت شود؟
خراش، پوستهشدگی، نقطهٔ مشکوک به نبود پوشش، موج، ضربهٔ لبه یا بستهبندی خیس را ثبت کنید. از کل بار و محل عیب عکس بگیرید و شناسهٔ بسته یا کلاف، سمت ورق و گسترهٔ قابلمشاهده را همراه عکس بنویسید. اگر سطحی بعد از نصب دیده میشود، آن را با معیار ظاهری همان سفارش بسنجید.
تمیزکاری، برش یا فرمینگ قسمت مورد اختلاف را تا تعیین تکلیف عقب بیندازید. پس از تعیین وضعیت محموله، روش رسیدگی به لکه را در راهنمای تمیز کردن ورق گالوانیزه ببینید.
ضخامت ورق و مقدار پوشش روی را با چه ابزاری بسنجیم؟
ضخامت کل ورق، ضخامت موضعی پوشش و جرم پوشش سه عدد با معنای متفاوتاند. پیش از اندازهگیری، مشخص کنید سفارش کدام را تعریف کرده و نتیجه باید با چه معیار و واحدی مقایسه شود.
ضخامت اسمی، واقعی، پایه و کل
ضخامت اسمی عدد درجشده در سفارش است. میکرومتر روی شیت گالوانیزه ضخامت کل بین دو سطح بیرونی را در محل قرائت نشان میدهد. عدد اندازهگیریشده را با ضخامت اسمی روی همان مبنا مقایسه کنید. حد مجاز اختلاف یا تلرانس را از ردهٔ توافقشده و ویرایش استانداردِ ذکرشده در سفارش بخوانید.
مثال شیت «نیممیل». فرض کنید میکرومتر روی شیت پوششدار ۰٫۵۱ میلیمتر نشان میدهد و سفارش ۰٫۵۰ میلیمتر است. اگر سفارش دربارهٔ فولاد پایه باشد، اختلاف ۰٫۰۱ میلیمتر مقایسهٔ دو مبنای متفاوت است و از آن نمیتوان ضخامت روی را بهدست آورد. اگر سفارش ضخامت کل را تعریف کرده باشد، اختلاف را با تلرانس همان سفارش و نتیجهٔ اندازهگیری در محلهای مقرر بسنجید. قرائت کنار پلیسه، خم یا ضربه میتواند گمراهکننده باشد.
برای انتخاب جدول مناسب و ثبت چند قرائت، تفاوت ضخامت اسمی و واقعی و روش کنترل آن را بررسی کنید.
پوششسنج چه چیزی را نشان میدهد؟
ضخامتسنج مغناطیسیِ مناسب، ضخامت موضعی لایهٔ غیرمغناطیسی روی پایهٔ فولادی مغناطیسی را برحسب میکرون برآورد میکند. دستگاه و پراب باید برای نوع پایه، دامنهٔ ضخامت و شکل نمونه مناسب و کنترلشده باشند. عدد، محل و سمت اندازهگیری را ثبت کنید.
یک قرائت مثبت بهتنهایی ترکیب پوشش یا کلاس جرم دو سطح را تعیین نمیکند. روی ورق رنگی نیز خوانش عمومی گیج را نمیتوان مستقیماً ضخامت مستقلِ لایهٔ روی دانست.
| پرسش | ابزار و واحد | محدودیت |
|---|---|---|
| ضخامت ورق پوششدار چقدر است؟ | میکرومتر مناسب، میلیمتر | ضخامت کل را با معیار ضخامت کل بسنجید. |
| پوشش در این نقطه چقدر ضخامت دارد؟ | گیج مغناطیسیِ مناسب، میکرون | عدد مربوط به همان نقطه و سمت است. برای جرم پوشش، روش سنجش جرم را بررسی کنید. |
| پوشش چه عناصری دارد یا مقدار آن چقدر است؟ | XRF مناسب، گزارش عناصر و در صورت اعتبار روش، میکرون یا گرم بر مترمربع | از آزمایشگاه بخواهید روش و کالیبراسیون متناسب با جنس و لایههای نمونه را مشخص کند. |
| جرم پوشش برای پذیرش چقدر است؟ | آزمون وزنیِ برداشت پوشش، گرم بر مترمربع | آزمون مخرب است و نمونهبرداری و معیار پذیرش باید با سفارش منطبق باشند. |
مثال Z275 و زمان ارجاع به آزمون تخصصی
اگر در پیشفاکتور فقط نوشتهاند «کوتینگ ۲۷۵»، کد کامل، واحد و استاندارد را بپرسید. در نمونهٔ آموزشی DX51D+Z275، DX51D گرید فولاد، Z نوع پوشش روی و 275 کلاس جرم پوشش است. در جدول ۱۲ EN 10346:2015، حداقل میانگین آزمون سهنقطهای ۲۷۵ و حداقل آزمون تکنقطهای ۲۳۵ گرم بر مترمربع است. هر دو حد به مجموع پوشش دو سطح مربوطاند.
اگر برگه برای همین بار میانگین ۲۸۰ گرم بر مترمربع را در آزمون سهنقطهای گزارش کند، این عدد فرضی فقط معیار میانگین را برآورده میکند. برای تصمیم نهایی، نتیجهٔ تکنقطهای و دیگر شروط سفارش هم بررسی شوند. به همین ترتیب، کد روی لیبل کلاس اعلامشده برای بار را نشان میدهد و قرائتِ موضعیِ میکرونی را باید با معیار همان نوع سنجش تفسیر کرد. جزئیات کدها و واحدها را در راهنمای کوتینگ ورق گالوانیزه ببینید.
اگر اختلاف بر پذیرش اثر دارد، سؤال را برای آزمایشگاه مشخص کنید. برای شناسایی عناصر پوشش، XRF متناسب با نمونه میتواند کمک کند. برای جرم پوشش، آزمون وزنی مانند ASTM A90/A90M در صورت انطباق با مشخصات خرید قابل بررسی است. روش، محل و تعداد نمونهها و ویرایش استاندارد را با مسئول کنترل کیفیت هماهنگ کنید. نتیجهٔ یک قرائت یا یک سمت را به کل کلاف تعمیم ندهید.
اگر مسئله خوردگی یا چسبندگی است، آزمون مناسب را براساس الزام پروژه تعیین کنید. نتیجهٔ مهنمکی را نمیتوان مستقیماً به سالهای عمر در محیط واقعی تبدیل کرد.
چکلیست کنترل محموله هنگام تحویل
۱. سفارش را کنار بار بگذارید. نوع عرضه، تعداد یا مقدار، ابعاد، مبنای ضخامت، گرید، پوشش و شرط ظاهری را مرور کنید.
۲. مدارک را به بار وصل کنید. از لیبل عکس بگیرید. برای شیت برشخورده، ارتباط شناسهٔ بسته با کلاف مادر را ثبت کنید.
۳. سطح، لبه و بستهبندی را بررسی کنید. بازه و سمتِ قابلمشاهده، محل لکه یا خراش و وضعیت بسته را مشخص کنید.
۴. اندازهها را طبق برنامهٔ پذیرش کنترل کنید. ابزار، واحد، محل و تعداد نقاط و معیار مقایسه را همراه نتیجه بنویسید.
۵. تصمیم را ثبت کنید. بار منطبق را طبق سفارش تحویل بگیرید. در صورت ابهام، اقلام مشکوک را تا دریافت مدرک یا گزارش جدا نگه دارید. مغایرت را پیش از مصرف با شمارهٔ بار، تاریخ، عکس و نتیجه به فروشنده اعلام کنید.
سه موقعیت در کارگاه
- برای ساخت کانال، شیت ۱۰۰۰ × ۲۰۰۰ میلیمتر را «نیممیل» معرفی کردهاند. اگر مبنای ضخامت در پیشفاکتور مبهم است، پایه یا کل بودن آن را پیش از مقایسهٔ عدد میکرومتر مکتوب کنید.
- دو شیت صاف بدون لیبل کنار هم ماندهاند. برای تفکیک روغنی از گالوانیزهٔ بدون گل، برچسب بسته یا سند برش را پیدا کنید. برای نمونهٔ بیهویت در سفارش حساس، بررسی تخصصی بخواهید.
- کلاف مدرک پوشش دارد و بعد از حمل لکهٔ سفید دیده میشود. محل و گسترهٔ لکه را ثبت کنید و بخش مشکوک را جدا نگه دارید. سلامت سطح و وضعیت پوشش را طبق شرط سفارش بررسی کنید.
متن آماده برای ارسال به فروشنده
لطفاً نوع ورق، شناسهٔ کلاف مادر یا بسته، گرید و استاندارد، ضخامت اسمی و مبنای آن، کد و واحد پوشش و مدرک مربوط به همین بار را اعلام کنید. برای شیت برشخورده، شمارهٔ بسته یا سفارش برش را به شناسهٔ کلاف وصل کنید. اگر وضعیت سطح یا مشخصات با سفارش اختلاف دارد، روش بررسی و اقدام بعدی را پیش از مصرف مشخص کنیم.
برای جزئیات انتخاب مشخصات، مقایسهٔ پیشفاکتور و شرایط تحویل، راهنمای خرید ورق گالوانیزه را ببینید.
پرسشهای متداول
آیا ورق بدون گل هم گالوانیزه است؟
بله، ورق گالوانیزه میتواند پوشش روی داشته باشد و نقش گل آن با چشم دیده نشود. برای تشخیص، نوع پوشش را در مدرک همان بار ببینید.
با آهنربا میشود گالوانیزه را از ورق روغنی تشخیص داد؟
خیر. پایهٔ فولادی هر دو میتواند مغناطیسی باشد. برای تفکیک، به مدارک قابلردیابی یا آزمون مناسب رجوع کنید.
آیا تست آبنمک برای تشخیص ورق گالوانیزه معتبر است؟
تست خانگی آبنمک معیار تشخیص نوع ورق، جرم پوشش یا پذیرش بار نیست. مهنمکی استاندارد برای ارزیابی خوردگی در شرایط تعریفشده به کار میرود.
اگر ورق چرب باشد، حتماً روغنی است؟
خیر. ورق گالوانیزه هم ممکن است روغنکاری شده باشد. اطلاعات مربوط به روغنکاری را جدا از نوع پوشش فلزی بخوانید.
میکرومتر میتواند کوتینگ را مشخص کند؟
میکرومتر ضخامت کل را بین دو سطح بیرونی میسنجد. برای ضخامت موضعی پوشش یا جرم آن، روش مناسب همان کمیت را انتخاب کنید.
اگر شیت لیبل کارخانه نداشته باشد، چطور جنس آن را بررسی کنیم؟
شمارهٔ بسته را به کلاف مادر و مدرک بار وصل کنید. اگر ردیابی ممکن نیست و جنس برای کاربرد شما اهمیت دارد، روش بررسی را با مسئول فنی تعیین کنید.
آیا هر لکهٔ سفید یعنی ورق درجه دو است؟
خیر. گسترهٔ لکه، وضعیت پوشش و معیار سفارش تعیین میکنند بار برای کاربرد موردنظر قابلقبول است یا نه. پیش از برش یا رنگ، وضعیت را ثبت و بررسی کنید.
پیش از مصرف، نتیجهٔ بازرسی را ثبت کنید
شناسهٔ بار را با سفارش تطبیق دهید، وضعیت سطح و نتایج اندازهگیری را ثبت کنید و دربارهٔ موارد مبهم پیش از مصرف تعیین تکلیف کنید. اگر کاربرد، ابعاد و مقدار سفارش را مشخص کردهاید، مشخصات و امکان تأمین ورق گالوانیزه را در ایران فرمینگ بررسی کنید.
دو شیت نقرهای روی میز کارگاه دارید. یکی روی سطحش نقش بلوری دارد و دیگری صاف و کمی چرب است. هر دو آهنربا را جذب میکنند. از کجا بفهمید کدام ورق گالوانیزه است و آیا همان چیزی است که سفارش دادهاید؟
برای تشخیص ورق گالوانیزه، ظاهر را بهعنوان سرنخ بررسی کنید و نوع پوشش را با مدرکی تطبیق دهید که به همان کلاف یا بسته مربوط باشد. اگر هویت ورق از روی مدارک روشن نشد، برای سفارش حساس از روش تخصصی متناسب با نوع پوشش استفاده کنید. برای بررسی کیفیت تحویل، ضخامت، مشخصات پوشش و سلامت سطح را هرکدام با معیار سفارش بسنجید.
از کجا بفهمیم ورق گالوانیزه است؟
این راهنما دربارهٔ ورق فولادی تختی است که با پوشش روی در خط گالوانیزهٔ گرم پیوسته تولید شده و بهشکل رول یا شیت عرضه میشود. اگر فروشنده فقط میگوید «ورق سفید»، نوع پوشش را روی مدرک همان بار بخواهید.
گل، رنگ و براقیت چه سرنخی میدهند؟
گل ورق همان نقش بلوری روی سطح بخشی از ورقهای گالوانیزه است. بعضی ورقهای گالوانیزهٔ گرم گل قابلمشاهده ندارند. سطح آنها ممکن است در نور کارگاه یا عکس موبایل شبیه ورق نورد سرد روغنی دیده شود.
برای شناخت تفاوت ظاهر ورق گلدرشت، گلریز و بدون گل، راهنمای گل ورق گالوانیزه را ببینید.
| نشانهٔ مشاهدهشده | چه برداشتی ممکن است؟ | قدم بعدی |
|---|---|---|
| نقش بلوری یا گل | میتواند سرنخ وجود پوشش روی باشد. | نوع و کلاس پوشش را در مدرک همان بار ببینید. |
| سطح صاف، مات یا براق | پرداخت و نور، ظاهر را تغییر میدهند. ورق گالوانیزهٔ بدون گل هم ممکن است صاف دیده شود. | عکس را برای بررسی سطح استفاده کنید و نوع ورق را با شناسه و مدرک تطبیق دهید. |
| چربی سطح | میتواند حاصل روغنکاری باشد. | نوع پوشش و وضعیت سطح را از هم تفکیک کنید. |
| جذب آهنربا | با وجود پایهٔ فولادی مغناطیسی سازگار است. | برای تشخیص پوشش، مدرک یا روش تخصصی مناسب را بررسی کنید. |
گالوانیزه را با ورق روغنی، سیاه یا استیل اشتباه نگیریم
| نوع ورق | جنس پایه و وضعیت سطح | نکتهٔ تشخیص |
|---|---|---|
| گالوانیزه | فولاد با پوشش روی | گل ممکن است دیده شود. کد پوشش را از مدرک همان بار بخوانید. |
| روغنی | معمولاً فولاد نورد سرد بدون پوشش فلزی روی، با روغن محافظ موقت | سطح صاف و چرب میتواند به گالوانیزهٔ بدون گل شبیه باشد. |
| سیاه | فولاد نورد گرم، معمولاً با ظاهر تیرهتر و صنعتیتر | اسیدشویی، پرداخت و وضعیت سطح میتوانند ظاهر را تغییر دهند. |
| استیل | فولاد زنگنزن با پرداختها و گریدهای مختلف | بعضی گریدها آهنربا را جذب میکنند و براقیت میان نمونهها متفاوت است. |
روغن محافظ پوششی موقت است. خود ورق گالوانیزه هم ممکن است روغنکاری شده باشد. اگر میخواهید بین این دو محصول برای یک قطعه انتخاب کنید، تفاوت ورق گالوانیزه و روغنی را براساس محیط مصرف و عملیات ساخت بررسی کنید.
اگر ورق را با عنوان «آلوزینک» معرفی کردهاند، نوع پوشش را در مدرک بخوانید. پوشش آلومینیومـروی با پوشش رویِ مورد بحث مشخصات جداگانهای دارد.
آهنربا و آبنمک چه محدودیتی دارند؟
ورق روغنی و گالوانیزه هر دو میتوانند آهنربا را جذب کنند. این واکنش دربارهٔ رفتار مغناطیسی نمونه اطلاعات میدهد و نوع پوشش را مشخص نمیکند. نتیجهٔ آبنمک خانگی به شرایط تماس، وضعیت سطح و آسیب پوشش بستگی دارد و برای شناسایی نوع ورق یا پذیرش محموله معتبر نیست.
مهنمکی استاندارد آزمون خوردگی در شرایط کنترلشده است. مشخصات محصول یا سفارش، نمونه، مدت و معیار ارزیابی آن را تعیین میکند. اگر جنس ورق نامعلوم مانده، ابتدا مدرکی بخواهید که به همان کلاف یا بسته مربوط باشد.
لیبل، برگهٔ کارخانه و سفارش را چگونه تطبیق دهیم؟
مشخصات سفارش، شناسهٔ لیبل و نتایج گزارششده در برگهٔ آزمون را کنار هم بگذارید.
روی لیبل کلاف یا بسته دنبال چه بگردیم؟
شناسهٔ کلاف یا بسته را پیدا کنید. نام سازنده، نوع محصول، ابعاد و وزن را در صورت درج با مدارک تحویل بسنجید. اطلاعاتی را که روی لیبل نیامده از سند همان بار بخوانید.
روی برگهٔ آزمون چه چیزی را بخوانیم؟
وقتی فروشنده «برگهٔ آنالیز» میفرستد، ابتدا شناسهٔ بار، گرید، استاندارد و ویرایش آن در صورت درج، مبنای ضخامت و کد و واحد پوشش را بخوانید. بررسی کنید برگه فقط مشخصات را اعلام کرده یا نتیجهٔ واقعی آزمون را هم دارد. گواهی بازرسی ۳٫۱ را وقتی بخواهید که در سفارش یا پروژه مشخص شده باشد.
| مدرک | فیلد کنترل | اگر اختلاف داشت چه کنیم؟ |
|---|---|---|
| پیشفاکتور، سفارش یا فاکتور | نوع ورق، ابعاد، مبنای ضخامت، مشخصات پوشش و شرایط توافقشده | مبنا یا مشخصهٔ مبهم را مکتوب روشن کنید. |
| لیبل کلاف یا بسته | شناسه، سازنده و مشخصات درجشده | شماره را با مدارک تحویل تطبیق دهید و برای بار برشخورده سند ارتباط با کلاف را بخواهید. |
| گواهی یا برگهٔ آزمون | ارتباط با همان بار، گرید، کلاس پوشش و نتیجهٔ آزمون در صورت گزارش | علت اختلاف شناسه یا مشخصات را پیگیری کنید. معیار پذیرش را مطابق سفارش بسنجید. |
برگ باسکول وزن را ثبت میکند. کاتالوگ کارخانه نیز دامنهٔ محصولات را معرفی میکند. برای انتساب گرید و پوشش به بار تحویلی، مدرکِ همان بار لازم است.
شیت برشخورده لیبل مستقل ندارد. چه مدرکی بخواهیم؟
در خرید خرد، پیش از پرداخت مشخص کنید فروشنده چه مدرکی همراه شیت میدهد. اگر شیت را «فابریک» معرفی میکند، بپرسید منظور برش کارخانه است یا برش در بنگاه از کلاف کارخانه. فرض کنید «بستهٔ ۰۷» به کارگاه رسیده است. سند برش یا برگهٔ خروج باید این شناسهٔ فرضی را به کلاف مادر وصل کند تا بتوانید همان کلاف را در مدرک فنی پیدا کنید. اگر این رابطه روشن نشد، مشخصات اعلامی را تأییدنشده ثبت کنید و تصمیم سفارش حساس را تا دریافت مدرک یا نتیجهٔ بررسی فنی عقب بیندازید.
سلامت سطح و لبههای ورق را چگونه بررسی کنیم؟
محدودهٔ بازدید را ثبت کنید. مشاهدهٔ شیت رویی فقط وضعیت همان قسمت را نشان میدهد. تسمهٔ بسته یا کلاف را خودسرانه باز نکنید. بازدید داخل بار را به مسئول مجاز با تجهیزات مناسب بسپارید.
گل طبیعی، شوره و لکهٔ زنگ چه فرقی دارند؟
- گل طبیعی بافت بلوری سطح است. اندازهٔ گل بهتنهایی مقدار روی یا کیفیت ورق را ثابت نمیکند.
- رسوب سفید میتواند ناشی از خوردگی روی در اثر رطوبت محبوس باشد. گسترهٔ رسوب و وضعیت پوشش را بررسی کنید.
- لکهٔ قرمز یا قهوهای ممکن است از خوردگی فولاد یا آلودگی آهنی سطحی آمده باشد. منشأ و شدت عیب از روی یک عکس تعیین نمیشود.
در گزارش، لبهٔ تازهٔ شیت برشخورده و نقطهٔ مشکوک به فقدان پوشش روی سطح را جداگانه ثبت کنید.
کدام عیب باید پیش از مصرف ثبت شود؟
خراش، پوستهشدگی، نقطهٔ مشکوک به نبود پوشش، موج، ضربهٔ لبه یا بستهبندی خیس را ثبت کنید. از کل بار و محل عیب عکس بگیرید و شناسهٔ بسته یا کلاف، سمت ورق و گسترهٔ قابلمشاهده را همراه عکس بنویسید. اگر سطحی بعد از نصب دیده میشود، آن را با معیار ظاهری همان سفارش بسنجید.
تمیزکاری، برش یا فرمینگ قسمت مورد اختلاف را تا تعیین تکلیف عقب بیندازید. پس از تعیین وضعیت محموله، روش رسیدگی به لکه را در راهنمای تمیز کردن ورق گالوانیزه ببینید.
ضخامت ورق و مقدار پوشش روی را با چه ابزاری بسنجیم؟
ضخامت کل ورق، ضخامت موضعی پوشش و جرم پوشش سه عدد با معنای متفاوتاند. پیش از اندازهگیری، مشخص کنید سفارش کدام را تعریف کرده و نتیجه باید با چه معیار و واحدی مقایسه شود.
ضخامت اسمی، واقعی، پایه و کل
ضخامت اسمی عدد درجشده در سفارش است. میکرومتر روی شیت گالوانیزه ضخامت کل بین دو سطح بیرونی را در محل قرائت نشان میدهد. عدد اندازهگیریشده را با ضخامت اسمی روی همان مبنا مقایسه کنید. حد مجاز اختلاف یا تلرانس را از ردهٔ توافقشده و ویرایش استانداردِ ذکرشده در سفارش بخوانید.
مثال شیت «نیممیل». فرض کنید میکرومتر روی شیت پوششدار ۰٫۵۱ میلیمتر نشان میدهد و سفارش ۰٫۵۰ میلیمتر است. اگر سفارش دربارهٔ فولاد پایه باشد، اختلاف ۰٫۰۱ میلیمتر مقایسهٔ دو مبنای متفاوت است و از آن نمیتوان ضخامت روی را بهدست آورد. اگر سفارش ضخامت کل را تعریف کرده باشد، اختلاف را با تلرانس همان سفارش و نتیجهٔ اندازهگیری در محلهای مقرر بسنجید. قرائت کنار پلیسه، خم یا ضربه میتواند گمراهکننده باشد.
پوششسنج چه چیزی را نشان میدهد؟
ضخامتسنج مغناطیسیِ مناسب، ضخامت موضعی لایهٔ غیرمغناطیسی روی پایهٔ فولادی مغناطیسی را برحسب میکرون برآورد میکند. دستگاه و پراب باید برای نوع پایه، دامنهٔ ضخامت و شکل نمونه مناسب و کنترلشده باشند. عدد، محل و سمت اندازهگیری را ثبت کنید.
یک قرائت مثبت بهتنهایی ترکیب پوشش یا کلاس جرم دو سطح را تعیین نمیکند. روی ورق رنگی نیز خوانش عمومی گیج را نمیتوان مستقیماً ضخامت مستقلِ لایهٔ روی دانست.
| پرسش | ابزار و واحد | محدودیت |
|---|---|---|
| ضخامت ورق پوششدار چقدر است؟ | میکرومتر مناسب، میلیمتر | ضخامت کل را با معیار ضخامت کل بسنجید. |
| پوشش در این نقطه چقدر ضخامت دارد؟ | گیج مغناطیسیِ مناسب، میکرون | عدد مربوط به همان نقطه و سمت است. برای جرم پوشش، روش سنجش جرم را بررسی کنید. |
| پوشش چه عناصری دارد یا مقدار آن چقدر است؟ | XRF مناسب، گزارش عناصر و در صورت اعتبار روش، میکرون یا گرم بر مترمربع | از آزمایشگاه بخواهید روش و کالیبراسیون متناسب با جنس و لایههای نمونه را مشخص کند. |
| جرم پوشش برای پذیرش چقدر است؟ | آزمون وزنیِ برداشت پوشش، گرم بر مترمربع | آزمون مخرب است و نمونهبرداری و معیار پذیرش باید با سفارش منطبق باشند. |
مثال Z275 و زمان ارجاع به آزمون تخصصی
اگر در پیشفاکتور فقط نوشتهاند «کوتینگ ۲۷۵»، کد کامل، واحد و استاندارد را بپرسید. در نمونهٔ آموزشی DX51D+Z275، DX51D گرید فولاد، Z نوع پوشش روی و 275 کلاس جرم پوشش است. در جدول ۱۲ EN 10346:2015، حداقل میانگین آزمون سهنقطهای ۲۷۵ و حداقل آزمون تکنقطهای ۲۳۵ گرم بر مترمربع است. هر دو حد به مجموع پوشش دو سطح مربوطاند.
اگر برگه برای همین بار میانگین ۲۸۰ گرم بر مترمربع را در آزمون سهنقطهای گزارش کند، این عدد فرضی فقط معیار میانگین را برآورده میکند. برای تصمیم نهایی، نتیجهٔ تکنقطهای و دیگر شروط سفارش هم بررسی شوند. به همین ترتیب، کد روی لیبل کلاس اعلامشده برای بار را نشان میدهد و قرائتِ موضعیِ میکرونی را باید با معیار همان نوع سنجش تفسیر کرد. جزئیات کدها و واحدها را در راهنمای کوتینگ ورق گالوانیزه ببینید.
اگر اختلاف بر پذیرش اثر دارد، سؤال را برای آزمایشگاه مشخص کنید. برای شناسایی عناصر پوشش، XRF متناسب با نمونه میتواند کمک کند. برای جرم پوشش، آزمون وزنی مانند ASTM A90/A90M در صورت انطباق با مشخصات خرید قابل بررسی است. روش، محل و تعداد نمونهها و ویرایش استاندارد را با مسئول کنترل کیفیت هماهنگ کنید. نتیجهٔ یک قرائت یا یک سمت را به کل کلاف تعمیم ندهید.
اگر مسئله خوردگی یا چسبندگی است، آزمون مناسب را براساس الزام پروژه تعیین کنید. نتیجهٔ مهنمکی را نمیتوان مستقیماً به سالهای عمر در محیط واقعی تبدیل کرد.
چکلیست کنترل محموله هنگام تحویل
۱. سفارش را کنار بار بگذارید. نوع عرضه، تعداد یا مقدار، ابعاد، مبنای ضخامت، گرید، پوشش و شرط ظاهری را مرور کنید.
۲. مدارک را به بار وصل کنید. از لیبل عکس بگیرید. برای شیت برشخورده، ارتباط شناسهٔ بسته با کلاف مادر را ثبت کنید.
۳. سطح، لبه و بستهبندی را بررسی کنید. بازه و سمتِ قابلمشاهده، محل لکه یا خراش و وضعیت بسته را مشخص کنید.
۴. اندازهها را طبق برنامهٔ پذیرش کنترل کنید. ابزار، واحد، محل و تعداد نقاط و معیار مقایسه را همراه نتیجه بنویسید.
۵. تصمیم را ثبت کنید. بار منطبق را طبق سفارش تحویل بگیرید. در صورت ابهام، اقلام مشکوک را تا دریافت مدرک یا گزارش جدا نگه دارید. مغایرت را پیش از مصرف با شمارهٔ بار، تاریخ، عکس و نتیجه به فروشنده اعلام کنید.
سه موقعیت در کارگاه
- برای ساخت کانال، شیت ۱۰۰۰ × ۲۰۰۰ میلیمتر را «نیممیل» معرفی کردهاند. اگر مبنای ضخامت در پیشفاکتور مبهم است، پایه یا کل بودن آن را پیش از مقایسهٔ عدد میکرومتر مکتوب کنید.
- دو شیت صاف بدون لیبل کنار هم ماندهاند. برای تفکیک روغنی از گالوانیزهٔ بدون گل، برچسب بسته یا سند برش را پیدا کنید. برای نمونهٔ بیهویت در سفارش حساس، بررسی تخصصی بخواهید.
- کلاف مدرک پوشش دارد و بعد از حمل لکهٔ سفید دیده میشود. محل و گسترهٔ لکه را ثبت کنید و بخش مشکوک را جدا نگه دارید. سلامت سطح و وضعیت پوشش را طبق شرط سفارش بررسی کنید.
متن آماده برای ارسال به فروشنده
لطفاً نوع ورق، شناسهٔ کلاف مادر یا بسته، گرید و استاندارد، ضخامت اسمی و مبنای آن، کد و واحد پوشش و مدرک مربوط به همین بار را اعلام کنید. برای شیت برشخورده، شمارهٔ بسته یا سفارش برش را به شناسهٔ کلاف وصل کنید. اگر وضعیت سطح یا مشخصات با سفارش اختلاف دارد، روش بررسی و اقدام بعدی را پیش از مصرف مشخص کنیم.
برای جزئیات انتخاب مشخصات، مقایسهٔ پیشفاکتور و شرایط تحویل، راهنمای خرید ورق گالوانیزه را ببینید.
پرسشهای متداول
آیا ورق بدون گل هم گالوانیزه است؟
بله، ورق گالوانیزه میتواند پوشش روی داشته باشد و نقش گل آن با چشم دیده نشود. برای تشخیص، نوع پوشش را در مدرک همان بار ببینید.
با آهنربا میشود گالوانیزه را از ورق روغنی تشخیص داد؟
خیر. پایهٔ فولادی هر دو میتواند مغناطیسی باشد. برای تفکیک، به مدارک قابلردیابی یا آزمون مناسب رجوع کنید.
آیا تست آبنمک برای تشخیص ورق گالوانیزه معتبر است؟
تست خانگی آبنمک معیار تشخیص نوع ورق، جرم پوشش یا پذیرش بار نیست. مهنمکی استاندارد برای ارزیابی خوردگی در شرایط تعریفشده به کار میرود.
اگر ورق چرب باشد، حتماً روغنی است؟
خیر. ورق گالوانیزه هم ممکن است روغنکاری شده باشد. اطلاعات مربوط به روغنکاری را جدا از نوع پوشش فلزی بخوانید.
میکرومتر میتواند کوتینگ را مشخص کند؟
میکرومتر ضخامت کل را بین دو سطح بیرونی میسنجد. برای ضخامت موضعی پوشش یا جرم آن، روش مناسب همان کمیت را انتخاب کنید.
اگر شیت لیبل کارخانه نداشته باشد، چطور جنس آن را بررسی کنیم؟
شمارهٔ بسته را به کلاف مادر و مدرک بار وصل کنید. اگر ردیابی ممکن نیست و جنس برای کاربرد شما اهمیت دارد، روش بررسی را با مسئول فنی تعیین کنید.
آیا هر لکهٔ سفید یعنی ورق درجه دو است؟
خیر. گسترهٔ لکه، وضعیت پوشش و معیار سفارش تعیین میکنند بار برای کاربرد موردنظر قابلقبول است یا نه. پیش از برش یا رنگ، وضعیت را ثبت و بررسی کنید.
پیش از مصرف، نتیجهٔ بازرسی را ثبت کنید
شناسهٔ بار را با سفارش تطبیق دهید، وضعیت سطح و نتایج اندازهگیری را ثبت کنید و دربارهٔ موارد مبهم پیش از مصرف تعیین تکلیف کنید. اگر کاربرد، ابعاد و مقدار سفارش را مشخص کردهاید، مشخصات و امکان تأمین ورق گالوانیزه را در ایران فرمینگ بررسی کنید.

دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.